De VRWB onthaalt het 'Vlaanderen in actie' plan van de Vlaamse Regering positief. Hiermee wil de Regering de troeven, waarmee we ons kunnen wapenen in de context van toenemende globalisering, maximaal uitspelen. Maar Vlaanderen heeft niet alle hefbomen zélf in handen, merkt de Raad op.
Slechts een beperkt aantal segmenten van het Vlaams economisch en maatschappelijk bestel voelen aan dat het 'vijf voor twaalf' is. Een breed maatschappelijk draagvlak ontbreekt. Communicatie, mobilisatie en vertaling naar een concreet plan met kwantificeerbare doelstellingen en mijlpalen, zijn aan de orde.
Het actieplan omvat een brede waaier van diverse initiatieven in verschillende beleidsdomeinen. Wat ontbreekt is het distinctieve. Waar leggen we onze prioriteiten? Voor een kleine regio als Vlaanderen is de ontwikkeling van een strategische visie noodzakelijk, wil het internationaal de competitie aangaan. Met zijn verkenningsoefening reikt de Raad hiervoor een referentiekader aan van 30 techno-economische ontwikkelingen. Als toekomstige strategische adviesraad voor Wetenschap en Innovatie is de VRWB goed geplaatst voor het uitvoeren van dergelijke technologieverkenningen.
Het actieplan is geen nieuw regeerakkoord en wil vooral een socio-economische impuls geven, weet de Raad. Vlaanderen heeft inderdaad al een ernstige inspanning geleverd op het vlak van financiële middelen en instrumenten. Daarnaast is het belangrijk om in te zetten op het immateriële: "hoe krijg je mensen zover dat ze multidisciplinair denken en handelen?" Er wordt aandacht gevraagd voor de drie dimensies van de kennismaatschappij: Science, Technology en Society. Eén ervan, de wetenschappelijke dimensie, is onvoldoende prominent aanwezig.
Introductie en stimulering van nieuwe technologieën en innovatie in de klassieke industriële sectoren, nog steeds het draagvlak van de werkgelegenheid, moeten integraal deel uitmaken van het 'Vlaanderen in actie' plan. Blijvende innovatie in de productietechnologie is essentieel om de competitiviteit van onze productie-industrie te verzekeren. Wat kan Vlaanderen hiervoor doen? Dit komt in het actieplan niet voor. Ook moet meer aandacht gaan naar ondersteuning van innovatie in middelgrote bedrijven: (1) hightech spin-offs die voor een doorgroeifase staan, (2) 'klassiekere' industriële familiale bedrijven en (3) Vlaamse productievestigingen van internationale groepen. De inspanningen m.b.t. sensibilisering van KMO's voor innovatie werpen stilaan vruchten af. Het komt er nu op aan deze inspanningen aan te houden en te versterken. De Raad verwelkomt het aangekondigde KMO-Innovatie-Actieplan. Eerdere VRWB-aanbevelingen kunnen hiervoor nuttige ingrediënten leveren.
De associaties die het hele spectrum van grensverleggend onderzoek, strategisch basisonderzoek, technologische innovatie, valorisatie en dienstverlening overspannen, creëren mogelijkheden voor een meer diverse gerichtheid van het onderzoek en het beter afstemmen van de opleidingen op brede maatschappelijke behoeften. De Raad is tevreden met de extra financiële stimulans, maar vraagt blijvende aandacht voor het verzekeren van voldoende armslag voor de associaties.
Meer aanmoediging en waardering voor het puur technisch en technologisch onderzoek is nodig. Een beter imago van wetenschap en techniek moet de jongeren, en vooral de meisjes, stimuleren om massaler te kiezen voor exacte wetenschappen en techniek.
De VRWB erkent het belang om de gemiddelde kennis van onze maatschappij te verhogen en alle potentieel maximaal te benutten. Talent moeten alle kansen krijgen. Excellentie moet worden nagestreefd op alle niveaus.